آشنایی با صورت های مالی اساسی و اهداف آن‌ها | آموزشگاه حساب بان 1404

مقدمه

صورت های مالی اساسی یکی از مهم ترین ابزارهای تصمیم گیری در دنیای مالی و حسابداری هستند. هر حسابدار، مدیر مالی یا حتی هر صاحب کسب و کاری باید بداند این گزارش ها دقیقا چه کاربردی دارند، از چه اجزایی تشکیل شده اند و در چه زمانی باید تهیه شوند.
بر اساس استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی IFRS ، آشنایی با صورت‌های مالی برای هر حسابدار یا مدیر مالی ضروری است.

اگر شما هم درگیر کار مالی هستید، بدون شک باید با انواع این صورت های مالی آشنایی کامل داشته باشید تا بتوانید وضعیت شرکت خود را در هر لحظه ارزیابی کنید و تصمیم های دقیق تری بگیرید. در ادامه، گام به گام با مهم ترین انواع صورت های مالی اساسی، اهداف تهیه آن ها و زمان مناسب برای تنظیمشان آشنا می‌شویم. با ما همراه باشید.

انواع صورت های مالی اساسی و اهداف آن ها

این صورت های مالی شامل چند گزارش اصلی هستند که هرکدام از زاویه‌ای متفاوت وضعیت شرکت را نشان می‌دهند. شناخت کامل این صورت ها باعث می‌شود تصویر دقیقی از عملکرد، سودآوری و جریان نقدینگی کسب و کار به دست آوریم.

صورت وضعیت مالی (ترازنامه)

اولین نوع از صورت های مالی اساسی، صورت وضعیت مالی یا همان ترازنامه است. این گزارش، در واقع تصویری لحظه‌ای از وضعیت مالی شرکت در یک زمان خاص است.

اجزای اصلی ترازنامه عبارتند از:

• دارایی‌ها
• بدهی‌ها
• حقوق صاحبان سهام

هدف از تهیه: نمایش وضعیت مالی شرکت در یک نقطه زمانی مشخص.
زمان تهیه: در پایان هر دوره مالی.

این گزارش به مدیران و سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا بدانند شرکت چه میزان دارایی در اختیار دارد و چه تعهداتی بر عهده گرفته است.در سایت Investopedia توضیح داده شده که ترازنامه مهم‌ترین ابزار برای بررسی سلامت مالی شرکت‌هاست.

صورت سود و زیان

دومین گزارش مهم، صورت سود و زیان است. این گزارش عملکرد مالی شرکت را در طول یک بازه زمانی نشان می‌دهد.

اجزای این گزارش شامل موارد زیر است:

• درآمدها
• هزینه‌ها
• سود یا زیان خالص

هدف از تهیه: بررسی عملکرد مالی شرکت در طول دوره مالی.
زمان تهیه: در طول دوره و در پایان دوره مالی.

این گزارش یکی از معیارهای اصلی برای تحلیل عملکرد شرکت است و به مدیران نشان می‌دهد که آیا فعالیت‌های انجام‌شده منجر به سودآوری شده یا خیر.

صورت سود و زیان جامع

سومین گزارش، صورت سود و زیان جامع است که دید گسترده‌تری نسبت به عملکرد شرکت ارائه می‌دهد.

اجزای این گزارش شامل موارد زیر است:

• سود و زیان خالص
• سایر درآمدها و هزینه‌ها

هدف از تهیه: نمایش تغییرات کامل حقوق صاحبان سرمایه در طول دوره.
زمان تهیه: در طول دوره و در پایان دوره مالی.

این گزارش نشان می‌دهد چه عواملی غیر از درآمد و هزینه‌های معمول، روی حقوق صاحبان سهام تاثیر گذاشته‌اند.

همچنین بخوانید: معرفی مهم‌ترین وبسایت های مالیاتی و حسابداری ایران در سال 1404

صورت جریان وجوه نقد

چهارمین و یکی از کاربردی‌ترین صورت های مالی اساسی، صورت جریان وجوه نقد است.

اجزای آن شامل موارد زیر است:

• وجه نقد عملیاتی
• تامین مالی
• سرمایه گذاری

هدف از تهیه: تجزیه تحلیل نحوه ورود و خروج وجه نقد از شرکت.
زمان تهیه: در طول دوره مالی و پایان دوره مالی.

این گزارش برای ارزیابی نقدینگی و توان پرداخت تعهدات مالی شرکت بسیار اهمیت دارد.

صورت تغییرات حقوق صاحبان سهام

پنجمین نوع از صورت های مالی اساسی، تعییرات حقوق صاحبان سهام است که تغییرات مربوط به سرمایه، سود انباشته، اندوخته‌ها و توزیع سود را در طول دوره نشان می‌دهد.

اجزای آن شامل موارد زیر است:

• سرمایه و سود انباشته
• اندوخته ها
• توزیع سود

هدف از تهیه: ردیابی تغییرات حقوق صاحبان سرمایه در طول دوره مالی.
زمان تهیه: در طول دوره و پایان دوره.

یادداشت‌های توضیحی صورت های مالی

یادداشت‌های توضیحی در واقع بخش تکمیلی همه صورت های مالی اساسی هستند و جزو لاینفک آن‌ها محسوب می‌شوند که روش های حسابداری و جزئیات اقلام رو به ما نشان می دهد.

هدف از تهیه: شفاف سازی برای درک بهتر صورت های مالی
زمان تهیه: همزمان با سایر صورت‌های مالی.

نکته مهم: یادداشت‌های توضیحی گاهی از خود صورت‌های مالی مهم‌ترند! چون اگر فقط به اعداد نگاه کنیم بدون دانستن پشت‌پرده و روش‌های محاسبه، ممکن است تحلیل اشتباهی از وضعیت شرکت داشته باشیم.

جدول خلاصه صورت های مالی اساسی

نوع صورت مالی	اجزای اصلی	هدف تهیه	زمان تهیه
صورت وضعیت مالی (ترازنامه)	دارایی‌ها، بدهی‌ها، حقوق صاحبان سهام	نمایش وضعیت مالی شرکت در یک نقطه زمانی مشخص	پایان دوره مالی
صورت سود و زیان	درآمدها، هزینه‌ها، سود خالص	نمایش عملکرد مالی شرکت در طول دوره	طول دوره و پایان دوره
صورت سود و زیان جامع	سود و زیان خالص، سایر درآمدها و هزینه‌ها	نمایش تغییرات کامل حقوق صاحبان سرمایه	طول دوره و پایان دوره
صورت جریان وجوه نقد	جریان نقد عملیاتی، تامین مالی، سرمایه‌گذاری	تحلیل ورود و خروج وجه نقد شرکت	طول دوره و پایان دوره
صورت تغییرات حقوق صاحبان سهام	سرمایه، سود انباشته، اندوخته‌ها، توزیع سود	ردیابی تغییرات حقوق صاحبان سرمایه در طول دوره	طول دوره و پایان دوره
یادداشت‌های توضیحی	روش‌های حسابداری، جزئیات اقلام گزارش‌شده	شفاف‌سازی و توضیح اقلام صورت‌های مالی	همزمان با سایر صورت‌ها

جمع بندی

صورت های مالی اساسی، پایه و اساس تصمیم گیری در حوزه مالی و حسابداری هستند. اگر بدانید هر گزارش چه هدفی دارد و در چه زمانی باید تهیه شود، می‌توانید به عنوان یک حسابدار یا مدیر مالی، دید عمیق‌تری نسبت به وضعیت شرکت پیدا کنید. درک درست از ترازنامه، صورت سود و زیان، جریان وجه نقد و سایر گزارش‌ها، یعنی تسلط واقعی بر امور مالی.

سوالات متداول