- زمان مطالعه: 10 دقیقه
- 11 آذر 1404
- بدون نظر
فراخوان یازدهم مالیات بر ارزش افزوده 1404 چیست؟ راهنمای کامل مشاغل مشمول
در ماه اخیر، انتشار پیش‌نویس اطلاعیه اجرای فراخوان یازدهم مالیات بر ارزش افزوده باعث نگرانی و سؤال‌های زیادی بین صاحبان کسب‌وکار شده است. طبق این پیش‌نویس، از ۱ دی ۱۴۰۴ طیف وسیعی از مشاغل صنفی و غیرصنفی، در صورت عبور از نصاب فروش مشخص، موظف به اجرای مقررات قانون مالیات بر ارزش افزوده خواهند بود.
نکته مهم این است که متن منتشر شده، «پیش‌نویس اطلاعیه اجرای فراخوان یازدهم» و غیرقابل استناد نهایی معرفی شده و ممکن است در ادامه تغییر کند؛ با این حال، برای برنامه‌ریزی و مدیریت ریسک، لازم است مفاد آن را دقیق بشناسید و خودتان را برای سناریوی محتمل آماده کنید.
اگر در پایان مطالعه همچنان در تشخیص وضعیت خود مطمئن نبودید، می‌توانید از مشاوره تخصصی مالیاتی استفاده کنید تا براساس اعداد و اسناد واقعی کسب‌وکارتان، تصمیم درست‌تری بگیرید.
فراخوان یازدهم مالیات بر ارزش افزوده در یک نگاه
در متن پیش‌نویس، فراخوان یازدهم مالیات بر ارزش افزوده با تمرکز بر صاحبان مشاغل صنفی و غیرصنفی با فروش بیش از ۱۴۴ میلیارد ریال تنظیم شده است. این فراخوان بر اساس ماده ۴ قانون تسهیل تکالیف مؤدیان جهت اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان (مصوب ۱۴۰۲) و بند (غ) تبصره یک قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور تهیه شده و هدف آن این است که بخش بزرگی از مشاغلی که در فراخوان‌های ۱ تا ۱۰ مشمول نشده بودند، در یک مرحله جدید زیر چتر نظام مالیات بر ارزش افزوده قرار گیرند.
خلاصه مهم‌ترین نکات این پیش‌نویس:
- مخاطب: کلیه صاحبان مشاغل صنفی و غیرصنفی که تاکنون طبق فراخوان‌های ۱ تا ۱۰ مشمول اجرای قانون نشده‌اند.
- تاریخ شروع اجرای تکالیف: از اول دی‌ماه ۱۴۰۴ (۰۱/۱۰/۱۴۰۴) مکلف به اجرای مقررات و تکالیف قانون مالیات بر ارزش افزوده خواهند بود.
- نصاب فروش برای بسیاری از گروه‌ها: ۱۴۴,۰۰۰,000,000 ریال (معادل ۱۴٫۴ میلیارد تومان)، در دوره‌های زمانی مشخص.
- دامنه مشاغل: از عرضه‌کنندگان مواد غذایی آماده و نوشیدنی تا سالن‌های زیبایی، کلینیک‌های زیبایی غیر درمانی، بلاگرها و اینفلوئنسرها، عکاسان و فیلمبرداران، طراحان، بازیگران و عوامل تولید آثار هنری و کلیه خدمات پیمانکاری.
- وضعیت مشمولین قبلی: کسانی که قبلاً طبق فراخوان‌های ۱ تا ۱۰ مشمول شده‌اند، همچنان تابع همان مراحل قبلی هستند؛ حتی اگر با شرایط این پیش‌نویس هم منطبق باشند.
در بخش‌های بعدی، هر یک از این موارد را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم تا مشخص شود آیا شما مشمول این فراخوان هستید یا خیر.
چه مشاغلی در پیش‌نویس فراخوان یازدهم نام برده شده‌اند؟
در بند «د» پیش‌نویس، هشت گروه شغلی مشخصاً نام برده شده‌اند که در صورت عبور از نصاب فروش تعیین‌شده، مشمول فراخوان یازدهم مالیات بر ارزش افزوده خواهند شد. این گروه‌ها عبارتند از:
عرضه‌کنندگان کلیه مواد غذایی آماده و نوشیدنی
شامل فست‌فودها، جگرکی‌ها، کبابی‌ها، آبمیوه‌فروشی‌ها، بستنی‌فروشی‌ها، فالوده‌فروشی‌ها، شیرینی‌پزی‌ها و شیرینی‌فروشی‌ها، چایخانه‌ها، قهوه‌خانه‌ها و کافه‌تریاها.
این دسته تقریباً تمامی کسب‌وکارهایی را پوشش می‌دهد که غذای آماده یا نوشیدنی برای مصرف فوری عرضه می‌کنند؛ چه به‌صورت حضوری و چه به‌صورت ارسال.
ارائه‌دهندگان کلیه خدمات زیبایی و آرایشی
این گروه، سالن‌های آرایشی و زیبایی را در بر می‌گیرد؛ بدون توجه به این‌که در چه قالبی فعالیت می‌کنند (مثلاً در قالب شخصیت حقیقی یا حقوقی).
کلینیک‌ها، بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های زیبایی با خدمات غیر درمانی
منظور، مراکز زیبایی است که خدماتی مانند پیکرتراشی، تزریق ژل و سایر اقدامات زیبایی با جنبه غیر درمانی ارائه می‌کنند.
نکته مهم در متن پیش‌نویس این است که صراحتاً «جنبه غیر درمانی» را ذکر کرده و این یعنی خدمات درمانی ممکن است وضعیت متفاوتی داشته باشند.
بلاگرها و اینفلوئنسرها
یکی از متفاوت‌ترین بخش‌های این پیش‌نویس، اشاره مستقیم به بلاگرها و اینفلوئنسرهاست.
هر فرد یا مجموعه‌ای که از طریق تولید محتوا و فعالیت در پلتفرم‌هایی مثل اینستاگرام، یوتیوب و سایر شبکه‌های اجتماعی، درآمد تبلیغاتی، اسپانسری یا فروش غیرمستقیم دارد، در صورتی که مجموع فروش/درآمدش از مقدار تعیین‌شده عبور کند، مشمول اجرای قانون می‌شود.
عکاسان و فیلمبرداران
چه در قالب آتلیه‌های عکاسی، چه فیلمبرداران مجالس، عکاسان صنعتی و تبلیغاتی، یا تولیدکنندگان محتوای تصویری؛ در صورت عبور از نصاب فروش، مشمول خواهند شد.
طراحان مد، لباس و ساختمان
این بند، طیف گسترده‌ای از طراحان یعنی طراحان مد و لباس، طراحان دکوراسیون داخلی وطراحان نما و طراحی بیرونی ساختمان‌ها و فضاهای تجاری را شامل می شود.
بازیگران، کارگردانان و تهیه‌کنندگان سینما، تلویزیون و تئاتر
این گروه، فعالان حوزه هنرهای نمایشی و تصویری را در بر می‌گیرد که از محل فعالیت حرفه‌ای خود درآمد دارند.
ارائه‌دهندگان خدمات پیمانکاری در هر زمینه
هر نوع خدمت پیمانکاری (ساختمانی، تأسیساتی، صنعتی، فناوری اطلاعات و…) در صورت عبور از نصاب فروش، زیر چتر این فراخوان قرار می‌گیرد.
تمام این گروه‌ها در صورتی مشمول فراخوان یازدهم مالیات بر ارزش افزوده می‌شوند که فروش/درآمد آن‌ها از نصاب ۱۴۴ میلیارد ریالی که در ادامه توضیح می‌دهیم عبور کند.
جدول خلاصه مشاغل مشمول این قانون
برای این‌که بتوانید در یک نگاه تشخیص دهید آیا شغل شما در دامنه پیش‌نویس فراخوان یازدهم قرار می‌گیرد یا خیر، می‌توان اطلاعات فوق را در قالب جدول خلاصه کرد:
| ردیف | گروه شغلی | مثال‌ها | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| 1 | عرضه‌کنندگان مواد غذایی آماده و نوشیدنی | فست‌فود، جگرکی، کبابی، آبمیوه‌فروشی، بستنی‌فروشی، شیرینی‌فروشی، قهوه‌خانه، کافه | شامل فروش حضوری و احتمالی فروش آنلاین |
| 2 | سالن‌های زیبایی و آرایشی | سالن‌های زیبایی زنانه و مردانه | صرفاً از نظر نصاب؛ تفکیک زنانه/مردانه تأثیری در اصل شمول ندارد |
| 3 | مراکز زیبایی غیر درمانی | کلینیک‌های زیبایی، مراکز پیکرتراشی، تزریق ژل و خدمات مشابه غیر درمانی | تأکید متن بر غیر درمانی بودن خدمات است |
| 4 | بلاگرها و اینفلوئنسرها | تولیدکنندگان محتوا در اینستاگرام، یوتیوب و… با درآمد تبلیغاتی | مجموع درآمدهای تبلیغاتی و تجاری ملاک است |
| 5 | عکاسان و فیلمبرداران | آتلیه‌ها، فیلمبرداران مجالس، عکاسان صنعتی | قالب فعالیت (حقیقی/حقوقی) در اصل شمول تفاوتی ایجاد نمی‌کند |
| 6 | طراحان مد، لباس و ساختمان | طراح دکوراسیون داخلی، طراح نما، طراح مد و لباس | خدمات طراحی در هر قالب قراردادی، مشمول بررسی نصاب است |
| 7 | بازیگران، کارگردانان و تهیه‌کنندگان | فعالان سینما، تلویزیون و تئاتر | مجموع درآمد حرفه‌ای در بازه‌های زمانی ملاک است |
| 8 | خدمات پیمانکاری در هر زمینه | پیمانکاران ساختمانی، صنعتی، تأسیساتی، IT و… | متن پیش‌نویس دامنه این بند را بسیار گسترده تعریف کرده است |
این جدول، جایگزین متن رسمی پیش‌نویس نیست، اما به شما کمک می‌کند در سطح عملیاتی تشخیص دهید که آیا لازم است با دقت بیشتری وضعیت فروش و درآمد خود را بررسی کنید یا خیر.
چه کسانی بدون توجه به میزان فروش مشمول می‌شوند؟
نکته مهم در پیش‌نویس فراخوان یازدهم این است که فقط موضوع «نصاب فروش ۱۴۴ میلیارد ریال» مطرح نشده؛ بلکه سه دسته از مشاغل، با هر میزان فروش یا درآمد هم می‌توانند مشمول باشند.
این سه دسته در بندهای «الف»، «ب» و «ج» پیش‌نویس آمده‌اند:
مشمولین داوطلب
کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیرصنفی) که به‌صورت اختیاری و داوطلبانه بخواهند ثبت‌نام کرده و مقررات قانون مالیات بر ارزش افزوده را اجرا کنند، با موافقت سازمان، مشمول خواهند شد؛ حتی اگر فروش آن‌ها به نصاب ۱۴۴ میلیارد ریال نرسیده باشد.
این امکان برای برخی کسب‌وکارها می‌تواند جنبه‌های مثبت نیز داشته باشد؛ مثلاً در همکاری با شرکت‌های بزرگ یا در زنجیره تأمین، داشتن وضعیت «مشمول ارزش افزوده» می‌تواند مزیت تجاری محسوب شود. البته در مقابل، تکالیف و هزینه‌های اداری این انتخاب را هم باید سنجید.
مشاغل کمیسیونی، کارمزدی و دلالی
صاحبان مشاغلی که کالا یا خدمات متعلق به دیگران را به روش‌هایی مانند دلالی، حق‌العمل‌کاری، به‌هم‌رسانی و فعالیت‌های مشابه در قبال مبالغی مانند کمیسیون، کارمزد، پورسانت و… عرضه می‌کنند، با هر میزان فروش یا درآمد، در دامنه فراخوان یازدهم قرار می‌گیرند.
فروش از طریق اشخاص ثالث
صاحبان مشاغلی که کالا یا خدمات خود را از طریق اشخاص ثالث و به روش‌هایی مانند دلالی، حق‌العمل‌کاری یا به‌هم‌رسانی عرضه می‌کنند، نیز مشمول فراخوان خواهند بود؛ فارغ از این‌که میزان فروش‌شان چقدر است.
اگر در این گروه‌ها قرار می‌گیرید، حتی اگر فروش‌تان از نصاب ۱۴۴ میلیارد ریال کمتر باشد، لازم است به‌طور جدی موضوع مشمولیت خود را بررسی کنید.
جایگاه فراخوان یازدهم در کنار فراخوان‌های قبلی ارزش افزوده
در انتهای پیش‌نویس، نکته بسیار مهمی ذکر شده است:
به زبان ساده یعنی اگر شما قبلاً طبق فراخوان‌های ۱ تا ۱۰، موظف به اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده شده‌اید، فراخوان یازدهم چیزی را برای شما عوض نمی‌کند و شما همان مشمول قبلی هستید.
این فراخوان بیشتر برای کسانی است که تا امروز در هیچ‌یک از مراحل قبلی شناخته نشده‌اند، اما مدل کسب‌وکار آن‌ها در بندهای الف، ب، ج تعریف شده، فروش آن‌ها در سال ۱۴۰۳ و نیمه اول ۱۴۰۴ به نصاب تعیین‌شده رسیده است و یا در گروه‌های شغلی بند «د» قرار می‌گیرند
بنابراین، اگر مطمئن هستید که قبلاً در فراخوان‌های قبلی ثبت‌نام کرده‌اید، لازم است همچنان همان مقررات را ادامه دهید؛ اما تغییرات احتمالی این پیش‌نویس را برای اثرگذاری بر روی مشتریان، قراردادها و طرف‌های تجاری خود در نظر بگیرید.
اگر مطمئن نیستید مشمول فراخوان یازدهم هستید، چه‌کار کنید؟
برای بسیاری از کسب‌وکارها، تشخیص این‌که دقیقاً در کدام بند از پیش‌نویس فراخوان یازدهم قرار می‌گیرند، ساده نیست. به‌ویژه وقتی چند نوع فعالیت هم‌زمان دارند (مثلاً فروش کالا + خدمات پیمانکاری)، در قالب‌های مختلف (حقیقی و حقوقی) فعالیت می‌کنند، بخشی از درآمد آن‌ها کمیسیونی یا کارمزدی است و یا فروش‌شان نزدیک به نصاب ۱۴۴ میلیارد ریال است، اما مطمئن نیستند از آن عبور کرده‌اند یا نه.
در چنین شرایطی، پیشنهاد عملی این است که:
- فروش سال ۱۴۰۳ خود را جمع‌زدنی کنید:
مجموع فروش کالاها و خدمات (معاف و غیرمعاف) را محاسبه کنید؛ بهتر است این کار را بر اساس صورت‌های مالی، گزارش فروش نرم‌افزار حسابداری و گردش حساب‌ها انجام دهید، نه حدس و تقریب. - فروش از ابتدای ۱۴۰۴ تا پایان شهریور ۱۴۰۴ را جداگانه محاسبه کنید:
این دو عدد را با هم جمع بزنید و ببینید آیا از ۱۴٫۴ میلیارد تومان بیشتر می‌شود یا خیر. - نوع فعالیت و مدل کسب‌وکار خود را با بندهای «الف»، «ب»، «ج» و «د» تطبیق دهید:
ببینید آیا فعالیت شما در یکی از گروه‌های صریحاً نام‌برده شده (رستوران، سالن زیبایی، بلاگر، پیمانکار و…) قرار می‌گیرد یا خیر. اگر مدل شما ترکیبی یا خاص است، باید دقیق‌تر به متن پیش‌نویس و قراردادهای خود نگاه کنید. - سابقه مشمولیت در فراخوان‌های قبلی را بررسی کنید:
اگر قبلاً در فراخوان دیگری مشمول شده‌اید، فراخوان یازدهم وضعیت شما را عوض نمی‌کند؛ اما ممکن است دامنه تکالیف و حجم اطلاعاتی که باید مدیریت کنید، در عمل تغییر کند. - در صورت وجود ابهام، از مشاوره تخصصی استفاده کنید:
چون متن فعلی در قالب پیش‌نویس غیرقابل استناد منتشر شده است، هر تصمیم شتاب‌زده می‌تواند در آینده نیاز به اصلاح داشته باشد. مشاوره با یک تیم حرفه‌ای حسابداری و مالیاتی به شما کمک می‌کند تا وضعیت فعلی را شفاف ببینید، سناریوهای احتمالی را بشناسید و نقشه راهی منطقی برای چند ماه آینده تا زمان اجرای نهایی فراخوان تدوین کنید
نتیجه گیری
در مجموع، فراخوان یازدهم مالیات بر ارزش افزوده اگرچه فعلاً در قالب پیش‌نویس غیرقابل استناد منتشر شده است، اما به‌وضوح نشان می‌دهد که دامنه شمول نظام ارزش افزوده در سال ۱۴۰۴ قرار است به شکل قابل‌توجهی گسترش یابد؛ به‌ویژه برای مشاغلی که تا امروز کمتر در معرض مالیات بر ارزش افزوده بوده‌اند، مانند بلاگرها، اینفلوئنسرها، برخی طراحان و بسیاری از پیمانکاران.
اگر می‌خواهید با ریسک کمتری وارد این مرحله شوید، بهترین کار این است که از یک تیم تخصصی حسابداری و مشاوره مالیاتی کمک بگیرید تا هم در تنظیم اظهارنامه‌ها و هم در برنامه‌ریزی مالیاتی‌تان، از تمام ظرفیت‌های قانونی استفاده کنید و جرایم احتمالی را به حداقل برسانید.
از رسیدگی به امور مالیاتی و تنظیم دفاتر قانونی گرفته تا آموزش کاربردی حسابداری و رفع چالش‌های بیمه و کار، همه را با تیمی از متخصصان خبره تجربه کنید.